Esrarı ulûhiyet, Cenabı Hakk'ın ulûhiyetine dair o sırları kavramak çok önemlidir. bizim ubudiyetimiz o ölçüde derinleşecektir. Esrari rubûbiyeti kavradım, Cenabı Hakk'ın tasarrufları demek. Makro alemlerden, norma aleme, ondan mikro aleme kadar.. bu geniş dairede Cenabı Hakk'ın tasarrufunu esas tam duyabilme, sezebilme belli ölçüde.. o büyüklerin sezdikleri gibi..

Küçük bir örnek arz edeyim. Siz de belki çok defa kendinizi dinleseniz hakikaten.. hiçbir şeyin rastlantı ve tesadüflere göre cereyan etmediğini göreceksiniz. Bir yere adımınızı attığınız zaman bile belki orada.. ben şunu yapmadım, bundan dolayı ayağım eşiğe dokundu veya takıldı ve dolayısıyla ben hemen orada kündeye gelmiş gibi devrildim. Yani kendinizi dinleyerek, böyle kendinizi bir yönüyle nazarı itibara alarak, hayatınızı süzdüğünüz zaman, hakikaten O'nun rubûbiyet dairesine dair tasarruflarını açıktan açığa göreceksiniz.. ve bütün bunlar sizi O'nun ulûhiyetine tevcih edecek.

O'nu doğru okumaya çalışacaksınız Allah'ın izni ve inayetiyle. Bir şeyi elinize alıyorsunuz.. bunu gafiller böyle rastlantıya verebilirler, tesadüflere verebilirler. Fakat hayatı böyle doğru okuyarak, doğru değerlendirerek, yakın takibe alarak, adım adım onu takip ederek.. Takip ettiğiniz zaman göreceksiniz ki, hakikaten Bismillah dediğiniz zaman mesele farklı oluyor, demediğiniz zaman farklı oluyor. Bismillah'la işlemek.. Allah adına işlemek, Allah adına başlamak, Allah adına konuşmak, Allah adına görüşmek.. o zaman sizin saniyeleriniz seneler hükmüne geçer. Birinci Sözde, basit gibi geliyor.. fakat en kamillerin en mütekemmillerinde ders alabilecekleri bir konudur. Allah için işleyiniz, Allah için başlayınız, Allah için görüşünüz, Allah için konuşunuz.. Lillâh, livechillâh, lieclillâh rızası dairesinde hareket ediniz. O zaman ömrünüzün saniyeleri seneler hükmüne geçer. Siz bunu göreceksiniz, çok basit bir iş yapıyorsun.. ineğe ip takıyorsunuz.. Bismillah'la ip takma.. Bismillah'sız ip takma.. Allah'ı mülahazaya alarak bir şey yapma ve yapmama. Yakın takibe aldığınız zaman göreceksiniz. Gafilane yürüdüğünüz yolda yürüyorsanız, her şeyi tesadüflerle cereyan ediyor şeklinde görüyorsanız, rastlantılara veriyorsanız, o eşyadaki esrarda kapılarını size karşı kapatır. Körler gibi yürürsünüz.. az gözünüzü açıp onlara bakmanız lazım.

Esrarı rubûbiyeti belli ölçüde belki anlama, anlamaya çalışma.. zannediyorum buralardan, bu köprülerden geçilir. Esrarı ulûhiyet, O'nun Mabudu Mutlak olması, Maksud-u bi'l- istihkakolması, o zaman belki size tecelli eder ve her tecelli edişinde de vicdanlarınızı dinlediğiniz zaman.. inanın bana günde 5 vakit değil, 50 vakit namaz kılsanız.. fakat vicdanınızda duyduğunuz o şeyle, o mülahazayla, o derin marifet mülahazasıyla.. مَا عَبَدْنَاكَ حَقَّ عِبَادَتِكَ يَا مَعْبُودُ Mâ abednâke hakka ibadetike yâ Mabûd. Sana hakkıyla ibadet yapamadım ben.. kusura bakma.. مَا ذَكَرْنَاكَ حَقَّ ذِكْرِكَ يَا مَذْكُورُ seni hakkıyla anamadım.. Ey herşey tarafından anılan Allah. مَا شَكَرْنَاكَ حَقَّ شُكْرِكَ يَا مَشْكُورُ, مَا حَمِدْنَاكَ حَقَّ حَمْدِكَ يَا مَحْمُودُ diyecek iki büklüm olacaksınız. Ne ayıp ettim.. nerede o ulûhiyyet.. nerede benim bu dar dairedeki kulluğum.. Yazıklar olsun bana.. yuf olsun bana diyecek ve bunlarla mırıldanacaksınız. Duygularınızı ifade edeceksiniz. Yoksa çok küçük çapta bile olsa, o daireye adım atmamış iseniz, rubûbiyet dairesinin esrarına vakıf değiliseniz, o Mabudu Mutlak Allah'ın, Allah olduğunu bilemiyorsanız, duyamıyorsanız bunları demezsiniz.. kim bilir belki de yaptığınız yarım yamalak Türkçe ifadesiyle namaz kılma, kılma demek, cari, aradan çıkarma demektir. Allah ikame edin diyor. İç ve dış şartlarıyla onu yerine getirin diyor. Aradan çıkarma namazı, işte ben kıldım ya, namaz da kılıyoruz..

Araya bir menkibe sıkıştırayım. Ayağımda problem olduğu dönemde bir ortopediste gitmiştik, o esnada kızıyla oraya gelmiş ayağından problemi olan bir zat da vardı. Daha sonra da ayağının kesildiğini gördüm ben orada. Benim ayağımın kesilmesi için de söylediler. Ben Ramazan-ı Şerif'te zeytinyağı sürdüm ayağıma, Salatü Selam okudum. O gün, bugün de ağrısı mağrısı yok. Orada doktor ona dedi ki, adını söylemiyorum gıybet olur. Senin ayağının kesilmesi lazım dedi. Adam gözlerini bir yumuyor, on döküyor.. kızı da öyle ağlıyor yanında. Hiç gözümün önünden gitmez bu. Adam diyor ki, ya ben bu ramazanda teravihe de gitmiştim filan diyor. Başa kalkma bu.. zavallı bir Ramazanda teravihe gitmiş. Ramazanda teravihe değil.. sen hiçbir şey ona karşı minnet sadedinde söyleyemezsin. Her gün beş vakit namaz değil. İsrailoğulları gibi 50 vakit namaz kılsan.. 50 defa günde ona karşı teveccüh etsen.. yine de o daire-i ulûhiyyete karşı vazifeni hakkıyla eda etmiş olamazsın. Evet Allah'a karşı her gün bin rekat namaz kılsanız, yine de ben yaptım diyemezsiniz. O'nun hakkını eda etmiş olamazsınız ve size ait vazifeyi de yerine getirmiş sayılmazsınız. Ama benim bu dediklerimle Esrarı ulûhiyyet ve Esrarı rubûbiyete dair bir şey söylendiğini zannederseniz kendi kendinizi aldatmış olursunuz.

Fakat kıtmirane mülahazam size arz edeyim. Dualarınız içinde onu isteyin اَللَّهُمَّ أَسْرَارَ اْلأُلُوهِيَّةِ، اَللَّهُمَّ أَسْرَارَ الرُّبُوبِيَّةِ، اَللَّهُمَّ أَسْرَارَ الْقُرْآنِ Allahüme esrara ulûhiyye Allahüme esrara rubûbiyye Allahümme esrara Kur'an. Deyin.. Türkçe de deseniz Allah her dili bilir. Allah'ım Kur'an'ın esrarın aç! Allah'ım rubûbiyetin esrarını aç bana! Allah'ım ulûhiyetin esrarını aç bana! Duyayım derinlemesine onları deyin. Allah'tan isteyin.. sığlıktan sıyrılmanın, basitlikten sıyrılmanın yolu, o esrar dünyasına açılmaya bağlıdır. Yoksa doğduğumuz gibi yaşar, yaşadığımız gibi sığ olarak öbür tarafa yuvarlanır ve sığ insanlarla beraber orada haşru neşr oluruz. Allah o su-i akıbetten muhafaza buyursun. Amin..

Unutma ve İlahî Esrâr December 17, 2012 https://herkul.org/bamteli/unutma-ve-ilahi-esrar/

1. Kulluğun Derinleşmesi ve Tevazu

Metindeki Ana Fikir:

İnsan, ne kadar ibadet ederse etsin, Allah'a karşı tam anlamıyla hakkını veremez. Bu bilinç, kişinin tevazu içinde olmasını sağlar ve onu sürekli Allah'a yönelten bir farkındalığa ulaştırır.

Yorum:

2. Tesadüf Yoktur, İlâhî Tasarruf Vardır

Metindeki Ana Fikir:

Hayatta hiçbir şey tesadüf değildir; Allah'ın kudreti ve iradesi her şeyde tecelli eder.

Yorum:

3. Bismillah ve Allah İçin Yaşamak

Metindeki Ana Fikir:

Her işe “Bismillah” diyerek başlamak, o işi Allah adına yapmak demektir ve bu da o işe bereket katar.

Yorum:

4. Gaflet ve Farkındalık Arasındaki Fark

Metindeki Ana Fikir:

Eşyaya ve olaylara gafletle bakan bir insan, her şeyi rastgele ve anlamsız görür. Ama iman gözüyle bakıldığında her şeyin Allah'ın kudretiyle gerçekleştiği fark edilir.

Yorum:

5. Duanın Önemi

Metindeki Ana Fikir:

Allah'tan, ulûhiyet ve rubûbiyet sıfatlarının derin anlamlarını kavramayı istemek, iman yolculuğunda önemli bir adımdır.

Yorum:

6. Sonuç: Yüzeysel Hayattan Derin Kulluğa Geçiş

Metindeki Ana Fikir:

Kişi, imanını derinleştirmezse yüzeysel bir hayat sürer ve gaflet içinde yaşar. Ama Esrâr-ı Ulûhiyet ve Esrâr-ı Rubûbiyet'i anlamaya yönelen kişi, hakikate yaklaşır.

Yorum:

Genel Değerlendirme

Bu metin, insanın iman yolculuğundaki derinleşme sürecini anlatıyor. İman sadece bir inanç değil, aynı zamanda farkındalık ve idrak meselesidir. Hayatı tesadüf gibi görmek yerine, Allah'ın düzeni içinde görmek; gaflet içinde olmak yerine her şeyde O'nun varlığını hissedebilmek, insanı daha bilinçli ve huzurlu bir kul yapar.

Esrâr-ı Ulûhiyet ve Esrâr-ı Rubûbiyet, yani Allah'ın ilâhlığına ve rabliğine dair sırları kavramak, kulluğun derinleşmesi açısından büyük önem taşır. Rubûbiyetin sırlarını anlamak, Allah'ın tasarruflarını idrak etmektir. Bu, makro âlemlerden mikro âlemlere kadar her şeyde İlâhî tasarrufu fark edebilmeyi gerektirir. Büyük zatlar gibi bu hakikati sezebilmek, insanı derin bir kulluğa taşır.

Hayatımızı dikkatlice incelediğimizde, hiçbir şeyin rastlantı veya tesadüf eseri gerçekleşmediğini görebiliriz. Örneğin, bir yere adım atarken yaşadığımız küçük bir olay bile Allah'ın kudret ve iradesini hissettirebilir. İnsan, dikkatli bir bakış açısıyla yaşadığında, Allah'ın rubûbiyetini açıkça fark eder. Bu farkındalık, insanı O'nun ulûhiyetine yönlendirir ve derin bir marifet bilinci kazandırır.

Hayatta hiçbir şey tesadüfe dayalı değildir. Gafil olanlar olayları rastlantı gibi görebilir; ancak iman gözüyle bakıldığında her şeyin İlâhî bir düzen içinde işlediği anlaşılır. Bismillah ile başlanan her işin farklı bir bereket ve anlam kazandığı görülür. Allah adına yaşamak, konuşmak, iş yapmak insanın zamanını daha kıymetli hâle getirir. “Allah için işleyiniz, Allah için başlayınız, Allah için görüşünüz, Allah için konuşunuz.” prensibi, hayatın her alanına yayılmalıdır. Böylece, insanın saniyeleri seneler hükmüne geçer.

Eşyaya gafletle bakıldığında, olaylar rastgele gibi görünür ve bu bakış açısı hakikati kavramayı zorlaştırır. Fakat dikkatle bakan bir insan, her şeyin Allah'ın kudreti ve iradesiyle gerçekleştiğini anlar. Bu farkındalık, Esrâr-ı Rubûbiyet'i anlamaya götüren bir köprüdür. Allah'ın mutlak mabud, mutlak maksat olduğunu idrak eden kişi, her şeyin hakikatine daha derinden nüfuz eder.

Kişi, ne kadar ibadet ederse etsin, Allah'ın hakkını tam anlamıyla yerine getiremeyeceğini idrak etmelidir. Bu şuuru kazanan bir insan, büyük bir tevazu içinde “Ey Rabbim, sana hakkıyla ibadet edemedim, hakkıyla anamadım, hakkıyla şükredemedim” diye niyaz eder. Gerçek kulluk, bu idrak ile derinleşir. Yüzeysel bir iman ve ibadet anlayışı, insanı gaflete sürükler; fakat esrâr dünyasına açılan biri, imanını ve ibadetini derinleştirme fırsatı bulur.

Allah'tan derin bir anlayış istemek, sığlıktan kurtulmanın ve hakikati kavramanın anahtarıdır. Bu yüzden dualarımızda şu niyazı etmek önemlidir:

“Allah'ım! Ulûhiyetinin sırlarını bana aç! Allah'ım! Rubûbiyetinin sırlarını bana aç! Allah'ım! Kur'an'ın sırlarını bana aç!”

İnsan, bu derin anlayışa ulaşmadıkça sıradan bir hayat sürer ve imanını yüzeysel yaşar. Oysa Esrâr-ı Ulûhiyet ve Esrâr-ı Rubûbiyet'i anlamaya yönelen kişi, kulluğunu derinleştirir ve hakikate daha yakın olur. Allah, hepimizi bu idrak ve şuura eriştirsin. Âmin.

The Secrets of Divinity and the Secrets of Lordship, that is, understanding the mysteries of Allah's divinity and lordship, are of great importance in deepening servitude. Understanding the secrets of Lordship means grasping Allah's governance. This requires recognizing divine authority in everything, from macro realms to micro realms. Perceiving this truth, like the great saints, leads a person to deep servitude.

When we carefully examine our lives, we can see that nothing happens by chance or coincidence. Even a small event, such as taking a step in a certain direction, can make us feel Allah's power and will. When a person lives with a conscious perspective, they clearly perceive Allah's Lordship. This awareness directs them towards His Divinity and grants them a profound sense of divine knowledge.

Nothing in life is based on coincidence. Those who are heedless may see events as random; however, when viewed with the eyes of faith, it becomes clear that everything operates within a divine order. Every action begun with "Bismillah" (In the name of Allah) gains a different blessing and meaning. Living, speaking, and working in the name of Allah makes one's time more valuable. The principle of "Work for Allah, begin for Allah, meet for Allah, speak for Allah" should be applied in all aspects of life. Thus, one's seconds become equivalent to years.

When one looks at things heedlessly, events may appear random, and this perspective makes it difficult to grasp the truth. However, a person who observes carefully understands that everything occurs through Allah's power and will. This awareness serves as a bridge to understanding the Secrets of Lordship. A person who realizes that Allah is the absolute deity and ultimate purpose gains a deeper insight into the essence of everything.

A person must understand that no matter how much they worship, they can never fully fulfill Allah's due. One who attains this awareness humbly prays, "O my Lord, I could not worship You as You deserve, I could not remember You as You deserve, I could not thank You as You deserve." True servitude deepens with this realization. A superficial understanding of faith and worship leads to heedlessness, whereas one who enters the realm of mysteries finds the opportunity to deepen their faith and devotion.

Asking Allah for deep understanding is the key to escaping superficiality and grasping the truth. Therefore, it is important to offer the following supplication in our prayers:

"O Allah! Reveal to me the secrets of Your Divinity! O Allah! Reveal to me the secrets of Your Lordship! O Allah! Reveal to me the secrets of the Qur'an!"

Unless a person attains this deep understanding, they will live an ordinary life and experience faith on a superficial level. However, those who seek to understand the Secrets of Divinity and Lordship deepen their servitude and draw closer to the truth. May Allah grant us all this realization and awareness. Amen.